Thực tế thì vấn đề tăng tuổi hưu cho lao động nữ tỏ ra có nhiều mâu thuẫn và cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Yếu tố quyết định phải là khả năng lao động của người lao động nữ, chứ không chỉ là yếu tố tuổi tác để bình đẳng với nam giới!

"Trên phương diện bình đẳng, bình đẳng trong tuổi nghỉ hưu là không phân biệt trong chính sách về giới tính. Nam giới và phụ nữ phải có quyền nghỉ hưu ở độ tuổi như nhau...". Đó là một trong ba quan điểm tiếp cận  quan trọng mà Viện Khoa học Lao động- Xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) đưa ra trong đề tài nghiên cứu để đề xuất 2 phương án khuyến nghị nâng tuổi nghỉ hưu cho lao động nữ.

Từ việc không công bằng trong cơ hội việc làm và thăng tiến...

Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, lao động nữ đủ 55 tuổi là phải nghỉ hưu, trong khi nam giới có thể tiếp tục làm việc đến 60 tuổi. Đề tài nghiên cứu của Viện Khoa học Lao động - Xã hội khẳng định rằng: Việc quy định tuổi về hưu của nữ thấp hơn nam là bất bình đẳng đối với nữ do nếu tiếp tục được làm việc, phụ nữ sẽ có cơ hội thăng tiến.

Do quy định độ tuổi nghỉ hưu của phụ nữ thấp hơn nam giới 5 tuổi nên khi xem xét đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch đề bạt cán bộ, phụ nữ thường bị bỏ qua cơ hội này sớm hơn 5 năm so với nam giới. Khi phụ nữ đủ 55 tuổi, họ buộc phải thôi công việc hiện tại để nghỉ hưu.

Đối với những phụ nữ vẫn có nhu cầu làm việc sau độ tuổi 55, họ phải đi tìm công việc khác với nhiều bất lợi do tuổi tác, trình độ... trong khi nam giới vẫn tiếp tục công việc cho tới 60 tuổi. Cùng lứa tuổi, phụ nữ bao giờ cũng thiệt thòi so với nam giới về cơ hội đào tạo và thăng tiến. Ơ tuổi 50 trở lên, nam giới vẫn tiếp tục được cử đi đào tạo, xét vào quy hoạch đề bạt, trong khi phụ nữ buộc phải "dừng bước" chờ nghỉ hưu.

Nhóm thiệt thòi nhất là lao động nữ làm việc trong khu vực HCSN, quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học. Ở các nghề này, số năm công tác và kinh nghiệm làm việc lại làm tăng năng suất và hiệu quả công việc và phụ nữ hoàn toàn có thể tiếp tục làm việc và cống hiến sau tuổi 55.

Báo cáo nghiên cứu cũng viện dẫn ra một số bất bình đẳng khác và lý do phải tăng tuổi hưu của lao động nữ, như: Mức lương hưu hằng tháng của phụ nữ thấp hơn nam giới; không công bằng trong đóng góp và hưởng thụ từ quỹ BHXH; quỹ hưu trí phải gánh chịu mức chi trả lớn do phụ nữ nghỉ hưu sớm hơn nam giới; nâng tuổi hưu lao động nữ sẽ không ảnh hưởng nhiều đến tình trạng thất nghiệp...

... đến đề xuất giải pháp tăng tuổi hưu từ năm 2011

Báo cáo nghiên cứu của Viện Khoa học Lao động- Xã hội đưa ra hai hướng tiếp cận với việc tăng tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ. Hướng thứ nhất: lao động nữ có quyền lựa chọn được nghỉ hưu sớm 5 năm so với nam giới hoặc tiếp tục đóng BHXH và làm việc đến 60 tuổi như nam giới.

Hướng thứ hai: Xóa khoảng cách về giới trong tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ. Nghiên cứu đã đưa ra lộ trình cho từng giải pháp để đạt mục tiêu thúc đẩy bình đẳng giới và cải thiện tính bền vững lâu dài về tài chính cho hệ thống lương hưu. Thời gian tiến hành cải cách được nhóm nghiên cứu đưa ra là vào năm 2011.

Theo báo cáo này thì nhằm đảm bảo tính bền vững tài chính lâu dài cho hệ thống hưu trí, cần phải khuyến khích phụ nữ tiếp tục làm việc để nhận chế độ hưu trí ở mức cao hơn, và đóng góp trong thời gian dài hơn và nhiều hơn cho quỹ BHXH. Công thức tính hưu trí hiện tại của nữ giới cho thấy, phụ nữ không vấp phải vấn đề giảm thu nhập đáng kể khi nghỉ hưu. Do vậy, nếu không thay đổi lại cách tính chế độ hưu trí thì lao động nữ cần lựa chọn phương án tối ưu là hưởng lương hưu khi đến tuổi và vẫn tiếp tục làm việc sau khi nghỉ hưu.

Cũng theo báo cáo của Viện Khoa học Lao động-Xã hội, nếu không cải cách thành công việc nâng tuổi hưu cho lao động nữ thì hệ thống hưu trí vẫn không được đảm bảo về tài chính! 

Nguồn: Quang Chính-Đặng Tiến, Lao Động số 83 Ngày 16/04/2009